Het NVPA - 50 jaar
HET NVPA IN VOGELVLUCHT
met Wim Schellekens
50 jaar geschiedenis in een notendop!
29 november 1975 - 29 november 2025
Aan mij werd gevraagd om in vogelvlucht iets te vertellen over de geschiedenis van het NVPA, een geschiedenis die 50 jaar omvat. Meteen rijst de vraagt of dat wel mogelijk is! En zo ja, wat ga je dan zeggen? Al meteen heb ik aangegeven dat dat niet in een detail-opsomming mogelijk is. Dat zijn gewoonweg te veel feiten en iedereen verliest meteen de aandacht. Derhalve heb ik een vorm gekozen op hoofdlijnen en vanuit het belangrijkste kernpunt ‘Zingeving’.
Eerst een korte inleiding:
Het NVPA werd opgericht in het najaar van 1975, 29 november van dat jaar. Dus bestaat het NVPA vandaag 50 jaar. Ik ben zelf actief geworden als vrijwilliger bij het NVPA in de loop van 1981. Dat is ook heel wat jaren geleden!
Er is een hele ontwikkeling geweest sinds die tijd. Het NVPA is inmiddels uitgegroeid tot een professionele beroepsvereniging met op dit moment ruim 700 leden. Toen het NVPA van start ging waren er maar een 40-tal leden, maar groeide wel door. Niemand verwachtte destijds dat het NVPA lang zou bestaan, het tegendeel is inmiddels gebleken. Het NVPA groeide door en had in een recentelijk verleden zelfs ruim 1000 leden.
Bestuur rond 1980 en 2000
In de toenmalige informatie-brochure staat een mooi stukje over de drive waarmee de vereniging toen van start ging.
“Het NVPA weigert mee te gaan in eenzijdige tendensen die het levensproces tot object van deskundige analyse maken waaraan de geest ontsnapt. Men poetst het leven weg in plaats van het beslag op de brillenglazen.”
Bij het NVPA staat centraal dat de menselijke levensloop en dat wat tussen mensen gebeurt volgens een ander plan verloopt dan dat de mens aanvankelijk verwacht. Het leven stelt ons vragen, niet andersom.
Dit sluit nauw aan bij de essentie van het werk van Viktor Frankl:
“Er kunnen veel redenen zijn om de hoop en het vertrouwen te verliezen, en je kunt worden beroofd van je persoonlijke vrijheid, maar er is één vrijheid, volgens Frankl, die geen mens kan worden ontnomen: de keuze om te beslissen hoe te reageren op externe omstandigheden. De mens is altijd vrij om een eigen houding aan te nemen ten opzichte van de omstandigheden, hoe beperkt die vrijheid ook mag lijken.”
Nog altijd is de zingeving het centrale uitgangspunt binnen het NVPA.
In het kort een paar belangrijke denkers die aan de uitgangspunten van het NVPA ten grondslag liggen:
Viktor Frankl
In essentie is de filosofie van Viktor Frankl een vorm van existentieel humanisme die stelt dat het vinden van zin en het nemen van verantwoordelijkheid de sleutel zijn tot een vervuld en veerkrachtig leven.
Hij ontdekte in het concentratiekamp dat je als mens altijd twee keuzes hebt. Hij beschrijft dit op een prachtige en persoonlijke manier in zijn boek “De zin van het leven”.
Viktor Frankl stelde dat de primaire drijfveer in het leven van een mens de zoektocht is naar betekenis of zin. Mensen zijn gemotiveerd om een doel te vinden dat hun leven waarde geeft. Een bestuurslid van het NVPA, Joris Magnus, heeft Viktor Frankl ook naar Nederland laten komen voor een lezing in het kader van de Open Filosofische Hogeschool. Het werd een inspirerend en boeiend gebeuren.
Emmanuel Levinas
Zijn centrale stelling is dat de ontmoeting met een andere persoon (de 'Ander', doelbewust met een hoofdletter A) een ethisch appel op ons doet dat voorafgaat aan elke bewuste keuze, wet of moraal. Deze ethiek is geen theorie, maar een concrete, onontkoombare ervaring die plaatsvindt in de directe, 'face-to-face' ontmoeting.
De invloed van het denken van Maslov en Rogers bij het ontstaan van het NVPA:
De theorie van Maslow wordt in de praktijk toegepast om inzicht te krijgen in menselijke motivatie en gedrag in diverse contexten. Door te begrijpen op welk niveau van de piramide mensen zich bevinden, kunnen effectieve strategieën worden ingezet om aan hun behoeften te voldoen.
De theorie van Rogers
De cliëntgerichte benadering van Carl Rogers is een humanistische vorm van therapie die de cliënt centraal stelt. Kernprincipes zijn onvoorwaardelijke acceptatie, empathisch begrijpen en echtheid (congruentie) van de therapeut. Het uitgangspunt is dat de cliënt de deskundige van het eigen leven is en zelf de groei en oplossingen kan vinden binnen een veilige, accepterende therapeutische relatie.
Een stukje geschiedenis in vogelvlucht:
Vestigingsplaatsen:
De start is in Hoeven (Noord-Brabant) en daarna vele jaren in Breda gevestigd (Burgemeester Buijsenstraat). In 1983 is het NVPA naar Uden verhuisd, eerst in mijn huis, later in een eigen kantoor aan de Losplaats 9 en vanaf juni 2013 aan de Losplaats 14-16. Daar is het NVPA nog steeds gevestigd.
Uiteraard beschikt de vereniging ook over een eigen up-to-date website en verschillende e-mailaccounts. De digitale tijd is ook aan het NVPA niet voorbijgegaan.De eerste website werd door een vrijwilliger gebouwd, de toenmalige coördinator van de Vrije Gemeente in Amsterdam, Johannes Hartman.
Aansluiting bij externe netwerken:
Het NVPA is al vele jaren lid van koepels op ons vakgebied. Het begon allemaal in Utrecht met de eerste gesprekken in het kader van de VGRAG (Vereniging Gelijke Rechten Alle Geneeswijzen). In 1988 werd met de oprichting van de NOVAG (o.l.v. Daan Heeren) weer een stap gezet in de verdere professionalisering van de vereniging. Vele jaren later zijn we nog steeds aangesloten bij een verenigingenkoepel, nu bij de RBCZ in combinatie met de SCAG (Klachtenregeling).
Hoe gaat het verder? De tijd zal het ons leren.
Bestuur, klachtenbehandeling en medewerkers.
Er zijn bij het NVPA in de afgelopen 50 jaar veel mensen actief geweest in het bestuur. In het begin vooral in het bestuur en de toelatingsprocedure. In een latere periode waren er meestal 7 of 8 mensen lid van het bestuur. Dat aantal varieerde ook.
De langstzittende voorzitter is zonder meer één van de oprichters van het NVPA, Cees Maas. Hij was circa 20 jaar voorzitter. In 2000 nam hij afscheid van het NVPA. Het NVPA-bestuur vergaderde in de beginperiode in de openbare sectie van het Jaarbeursgebouw in Utrecht. Later waren dat vaste vergaderlocaties op diverse plaatsen, gewoonlijk in het centrum van het land. Waar we vaak vergaderden was in het gebouw van de oud-Katholieke kerk in Amersfoort, het gebouw van de Vrije Gemeente in Amsterdam of in de Eenhoorn, nabij het CS Amersfoort. Gewoonlijk afhankelijk van wat er beschikbaar was.
Het voert te ver om een volledige lijst van bestuursleden toe te voegen; ik noem toch een paar namen: Sijtze Varwijk, Map van der Zee, Joris Magnus, Ko Vos, Will Dubbeling, Berni Thomassen. Mensen die veel bijgedragen hebben aan het vormgeven, professionaliseren van de beroepsvereniging.
Groot Overleg 2022 Groot Overleg 2025Steeds werden er ook onafhankelijke mensen gevonden die actief betrokken waren bij de behandeling van klachten. Zo is Henk van der Loo jarenlang ombudsman geweest in het kader van de klachtenbehandeling. Later is de NVPA-klachtencommissie verder geprofessionaliseerd door o.a. Map van der Zee en Eric André de la Porte, beiden juridisch geschoold en deskundig op dit gebied. Heden ten dage (RBCZ-periode) is er een aparte en onafhankelijke klachtenorganisatie operationeel, de SCAG.
Medewerkers
Het secretariaat werd in eerste aanleg in Breda gerund door twee personen, waaronder ikzelf. De andere persoon was aanwezig vanuit de zogenaamd DACW-regeling. Het secretariaat is in het najaar van 1983 naar Uden verhuisd. Voor overleg was ik daarna wekelijks op woensdag in Breda met de voorzitter Cees Maas.
Het secretariaat bestond toen nog uit een lange werkplank, met daarop de eerste NVPA-computer (40 MB). En een grote opbergkast voor het archief onder het afdak buiten (waarin alle ordners in plastic verpakt, een plaats kregen). In 1995 is het NVPA ondergebracht in een kantoor achter mijn huis, werden archiefkasten en andere kantoorbenodigdheden aangeschaft. Tevens kwam de eerste vrijwilliger werken bij het NVPA (Noor Ellenbroek), die dat ook vele jaren gedaan heeft. Ik ben in dienst gekomen bij het NVPA in juni 1999 en uit dienst gegaan in november 2024 i.v.m. de wettelijke pensioneringsdatum. Er zijn in al die jaren dat ik bij het NVPA in dienst was uiteraard diverse mensen in dienst geweest op het secretariaat, waarvan de meeste vele jaren bij ons gewerkt hebben. Sommige vanuit speciale overheidsregelingen. Sommigen vertrokken na een korte periode omdat ze een beter passende baan konden krijgen.
Studiedagen, een vaste traditie binnen het NVPA
Al vele jaren wordt er door het NVPA jaarlijks een studiedag georganiseerd voor de leden. Deze worden heel vaak druk bezocht.
Steeds opnieuw lukte het om een gevarieerd programma met boeiende sprekers samen te stellen. Een woord van dank aan de Werkgroep Studiedag is hier zeker op z’n plaats.
Wat gaat de toekomst brengen?
Uiteraard is dat ook een koffiedik kijken! Maar er zijn plannen voor een verdere ontwikkeling van de psychosociale therapie in Nederland. Daartoe is de PSNL opgericht, een vereniging voor verenigingen die actief zijn op het gebied van de psychosociale therapie.
Samen sterk staan is dan ook het devies. Een mooie ontwikkeling en mogelijk verwerft PSNL een sterke positie binnen het Nederlands therapeutische werkveld.
Ik wens het bestuur daarbij veel wijsheid en moed toe om de goede keuzes te maken in samenspraak met de leden.
In het Brabants Dagblad van zaterdag 8 november jl. stond een mooi stukje met als titel “Zingeving is de vergeten leefstijlpil”. De essentie van het stuk geschreven door een huisarts was:
‘Mensen met een zinvol leven zijn gezonder, gelukkiger en leven gemiddeld vier tot zes jaar langer.’ Iets om over na te denken!
Ik sluit af met een mooie spreuk van een NVPA-lid van het eerste uur, begin jaren 90, Peter de Louw, die destijds actief was binnen de Toelatingsprocedure:
“Ben er maar voor mensen,
een leven lang de moeite waard!”
Een tijdloze spreuk, nog altijd even waardevol als 30 jaar geleden.
Hartelijke groet,
Wim Schellekens
Oud-coördinator secretariaat
